Bil Partneriaeth Gymdeithasol a Chaffael Cyhoeddus (Cymru)

Tachwedd 2022 – Dydd Iau 1st Mehefin 2023

Y Bil sy’n ffocysu ar Waith Teg, ond does dim cyfrifoldeb byd-eang?

Mae’r Senedd yn ystyried Bil newydd ar gaffael cyhoeddus a fydd yn hyrwyddo Gwaith Teg yng Nghymru. Fodd bynnag, mae’n gyfle wedi colli gan does dim sôn am gyfrifoldeb byd-eang yn gadwyni cyflenwi Cymru. Dyma pam rydym angen eich cymorth i wneud yn siwr bod y Bil yn cael ei ddiwygio. Bydd hwn yn sicrhau bod y sector cyhoeddus yn caffael mwy o nwyddau Masnach Deg. Darganfyddwch isod am sut y gallwch helpu i ail siapio’r Bil.

Pam bod caffael yn bwysig i Fasnach Deg?

Mae Masnach Deg wedi bod yn fudiad hynod lwyddiannus, gan greu defnyddwyr ymwybodol ers 1992 ar draws y DU – ac erbyn hyn, y label Masnach Deg ydy’r label ardystio sydd yn cael ei gydnabod fwyaf. Mae caffael cyfrifol yn fyd-eang wrth wraidd yr hyn y mae Masnach Deg yn sefyll amdano. Mae caffael nwyddau Masnach Deg yn golygu sefyll mewn undod â ffermwyr a gweithwyr, a sicrhau masnach a chyfiawnder cymdeithasol trwy gydol y gadwyn gyflenwi.

System ardystio yw Masnach Deg, sy’n ceisio sicrhau bod set o safonau’n cael eu bodloni wrth gynhyrchu a chyflenwi cynnyrch neu gynhwysion. Mae Masnach Deg yn sicrhau bod isafswm pris yn cael ei dalu, a bod amodau gweithio diogel a theg yn cael eu sicrhau. Mae’n golygu mwy o barch at yr amgylchedd hefyd a thrwy bwyllgorau cwmniau cydweithredol neu bwyllgorau gweithwyr, mae menywod yn cymryd rôl weithredol. Mae’r premiwm Masnach Deg, sef swm ychwanegol o arian ar ben yr isafswm pris sy’n cael ei dalu, yn cael ei ddefnyddio i fuddsoddi mewn prosiectau ar gyfer y cymunedau hynny, ac mae’n cael ei gytuno’n ddemocrataidd.

Ein gweledigaeth yn Cymru Masnach Deg yw gweld byd cyfartal yn masnachu’n deg. I ni, mae’n bwysig ein bod ni’n sicrhau bod deddfwriaeth caffael cyhoeddus yng Nghymru yn ystyried ei heffeithiau byd-eang, yn ogystal â sicrhau bod cadwyni cyflenwi lleol yn deg a chyfartal. Felly, beth yn union yw’r Bil Partneriaeth Gymdeithasol a Chaffael Cyhoeddus, a beth rydyn ni’n ei wneud i sicrhau cyfrifoldeb byd-eang?

Cefndir y bil a beth rydym eisiau.

Mae’r Bil wedi deillio o’r Comisiwn Gwaith Teg, i geisio hyrwyddo Gwaith Teg yng Nghymru, ac mae’n awgrymu defnyddio caffael cyhoeddus fel ffordd o hyrwyddo Gwaith Teg. Gyda gwariant caffael blynyddol o £6.3 biliwn, mae gan y sector cyhoeddus yng Nghymru rôl enfawr i’w chwarae mewn helpu i sbarduno defnydd a chynhyrchu cyfrifol – Nod Datblygu Cynaliadwy 12.

Drwy gaffael cyhoeddus teg, gall awdurdodau cyhoeddus nid yn unig hybu’r galw am gynnyrch teg, ond gallant sicrhau newidiadau diwylliannol, sefydliadol a systemig hefyd o fewn eu sefydliadau a thu hwnt.

Mae’r Bil yn gyfle pwysig i ddefnyddio pŵer caffael cyhoeddus i ddarparu canlyniadau cymdeithasol, amgylcheddol, economaidd a diwylliannol i gefnogi 7 nod llesiant Cymru. Mae hyn yn arbennig o wir er mwyn cyflawni’r nod ‘Cymru sy’n gyfrifol ar lefel fyd-eang‘, sy’n ceisio gwneud ‘cyfraniad cadarnhaol i les byd-eang’.

Nid yw’r Bil yn sôn am y posibilrwydd o sicrhau Gwaith Teg i’r rhai yn y cadwyni cyflenwi sy’n dod i mewn i Gymru, ac rydym yn credu bod hyn yn gyfle coll ar gyfer cyfrifoldeb byd-eang a chyfiawnder cymdeithasol ac amgylcheddol.

Yn Cymru Masnach Deg, rydym wedi bod yn gweithio ar y Bil hwn gydag amrywiaeth o sefydliadau eraill, i ofyn i gyfrifoldeb byd-eang, yn ogystal â phobl leol, gael ei ystyried, yn enwedig ym maes caffael. Byddai’n drueni go iawn pe bai Gwaith Teg wedi ei gyfyngu i ffiniau Cymru, pan fo gan fusnesau Cymreig gadwyni cyflenwi byd-eang.

Y sefydliadau rydym yn gweithio gyda nhw i sicrhau cyfrifoldeb byd-eang a chyfiawnder cymdeithasol ac amgylcheddol yw:

Maint Cymru;
Amnest Rhyngwladol Cymru;
Cytûn;
WWF Cymru;
Oxfam Cymru;
WCIA.

Papurau briffio

Fe wnaethom ymateb i ymgynghoriad Pwyllgor Cydraddoldeb a Chyfiawnder Cymdeithasol

y Senedd ar y Bil. Darllenwch ein mewnbwn:

Mae’r pwyllgor wedi gwrando ac awgrymu argymhelliad 12:

‘Dylai Llywodraeth Cymru gyflwyno gwelliannau i adran 24(1) o’r Bil fel ei bod yn ystyried yn ddigonol y cyfrifoldebau byd-eang sydd gan gyrff cyhoeddus yn ogystal â’r rheini i’w hardal leol.’

Rydym wedi creu ymateb ar y cyd ar hyn:

Defnyddiwch ein papurau briffio fel adnodd i drafod y mater gyda’ch AS

Sut y gallaf gymryd rhan?

Ar hyn o bryd, mae’r Bil yn ei gam cyntaf yn y Senedd, sy’n golygu y bydd pleidlais yn cael ei chynnal i weld a yw Aelodau’r Senedd yn cytuno gyda’r syniad o gael Bil Partneriaeth Gymdeithasol a Chaffael Cyhoeddus.

Gallwch gymryd rhan drwy:

  1. Ysgrifennu at eich AS i esbonio pam mae Masnach Deg yn bwysig ac i gynnwys cyfrifoldeb byd-eang yn y Bil.
  2. Fynd i gymhorthfa eich AS i drafod y Bil ac i sicrhau bod Masnach Deg a chyfrifoldeb byd-eang yn cael ei gynnwys.
  3. Anfon neges drydar at eich MS neu ar sianeli cyfryngau cymdeithasol eraill am y Bil, a thagio eich gwleidyddion lleol.

Dyddiadau sydd i ddod:

  • 18 Tachwedd – Bydd Pwyllgor Cydraddoldeb y Senedd yn rhyddhau adroddiad ar y Bil.
  • Wythnos 21 Tachwedd – Rydym yn eich annog i ymgysylltu â’ch AS i drafod cefnogi cyfrifoldeb byd-eang a Masnach Deg yn y bil.
  • 29 Tachwedd – Bydd y Senedd yn trafod ac yn pleidleisio ar y Bil yn y Senedd. Os yw’n pasio, yna gellir cyflwyno gwelliannau i’r bil cyn cynnal pleidlais arall.